Έρευνα για αντι-καπνιστική εκστρατεία

Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει περισσότερες από 4000 χημικές ενώσεις, πολλές από τις οποίες είναι ενδοκρινικοί διαταρράκτες, ενώ 42 είναι γνωστές καρκινογόνες ή ενδοκρινικοί διαταράκτες. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και η Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (US - Environmental Protection Agency) ταξινόμησαν τον καπνό ως καρκινογόνο κατηγορίας Α, που σημαίνει πως κανένα επίπεδο έκθεσης δεν είναι ασφαλές. Η έκθεση στο παθητικό κάπνισμα έχει συνδεθεί με σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, όπως διαταραχές συμπεριφοράς, σύνδρομο αιφνιδίου βρεφικού θανάτου, άσθμα, ωτίτιδες, καρδιοαγγειακά νοσήματα και καρκίνο.Τα παιδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα, αφού αναπνέουν γρηγορότερα ανάλογα με την ηλικία τους μέχρι και τριπλάσια ποσότητα αέρα ανά kg βάρους σε σχέση με τους ενήλικες, ο οργανισμός τους βρίσκεται υπό ραγδαία ανάπτυξη, ενώ οι βιοχημικοί αμυντικοί μηχανισμοί προστασίας τους είναι ακόμη ατελείς. Τα έμβρυα βρίσκονται σε ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο, γι' αυτό και οι έγκυες γυναίκες θα πρέπει να αποφεύγουν με κάθε τρόπο την έκθεση τους στον καπνό.

 

Με στόχο την προστασία της υγείας των παιδιών στην Κύπρο μέσα από τη μείωση της έκθεσης τους στο παθητικό κάπνισμα, η ΕΕΠΥΠ  σε συνεργασία με το Τμήμα Ιατρικών Υπηρεσιών και Υπηρεσιών Δημοσίας Υγείας και το Γενικό Χημείο του Κράτους, άρχισε το 2005 μια ολοοκληρωμένη και συνεχή αντικαπνιστική εκστρατεία. Οι στόχοι της εκστρατεία:

 

Στόχος 1: Ανάπτυξη αντικαπνικής νοοτροπίας από την παιδική ηλικία μέχρι την ενηλικίωση. Τα παιδιά να κατανοήσουν ΓΙΑΤΙ  δεν πρέπει να αρχίσουν το κάπνισμα. Να μάθουν να διεκδικούν το δικαίωμα τους σε καθαρό αέρα καθώς και να γνωρίζουν πώς να αυτοπροστατεύονται.

 

Στόχος 2: Σπίτια απαλλαγμένα καπνού: Αλλαγή νοοτροπίας και πρακτικών συνηθειών των γονιών καπνιστών. Βαθύτερη κατανόηση - συνειδητοποίηση από τους γονείς. Γιατί τα παιδιά είναι ευάλωτα και πώς η ανάπτυξη και το μέλλον των παιδιών τους εξαρτάται και επηρεάζεται και από τη δική τους συμπεριφορά. Πώς μπορούν οι γονείς να προστατέψουν τα παιδιά: απλές και πρακτικές οδηγίες για πράγματα που μπορούν να εφαρμόσουν ακόμα και αν δεν πάψουν να καπνίζουν.

 

Η αντικαπνική εκστρατεία βασίστηκε σε δύο πιλοτικές μελέτες που έγιναν το 2005 και 2008.

Η πιλοτική μελέτη το 2005 περιέλαβε διερεύνηση με ερωτηματολόγια των γνώσεων που έχουν οι γονείς αναφορικά με τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος στην υγεία των παιδιών τους, τη στάση και τις πρακτικές που ακολουθούν σχετικά με το ενεργό και παθητικό κάπνισμα, καθώς και τη δεκτικότητα τους σε περισσότερη πληροφόρηση και ιδίως αλλαγή νοοτροπίας και συμπεριφοράς. Επίσης, περιέλαβε το σχεδιασμό κα υλοποίηση αντικαπνιστικής εκστρατείας που αποσκοπούσε στην ανάπτυξη αντικαπνικής νοοτροπίας και συμπεριφοράς στα παιδιά και αξιοποίησης τους ως μοχλό πίεσης αλλαγής της συμπεριφοράς των ενηλίκων, καθώς και στην ουσιαστική αλλαγή της νοοτροπίας και των πρακτικών που εφαρμόζουν οι γονείς.

 

Το πρώτο μέρος της μελέτης κάλυψε 524 νοικοκυριά στη Λευκωσία και τη Λάρνακα κατά τη διάρκεια του έτους 2005. Από τα ερωτηματολόγια που συμπλήρωσαν οι γονείς διαπιστώθηκε ότι:

  • σε ποσοστό 42% των σπιτιών τουλάχιστον ο ένας γονέας ήταν καπνιστής, ενώ σε 6% κάπνιζαν και οι δύο γονείς
  • το 75% των καπνιστών κάπνιζαν μέσα στο σπίτι
  • το 28% των καπνιστών κάπνιζαν μέσα στο αυτοκίνητο στην παρουσία παιδιών
  • περίπου το 30% είχαν τη λανθασμένη εντύπωση ότι καπνίζοντας σε άλλο δωμάτιο, κοντά σε παράθυρο ή σε δωμάτιο με εξαερισμό, προστατεύουν το παιδί
  • μεγάλο ποσοστό μεταξύ καπνιστών γονέων έδωσαν λανθασμένες απαντήσεις για τις επιπτώσεις του παθητικού καπνίσματος στην υγεία και ήταν αρτνητικό στην προώθηση μέτρων προστασίας των παιδιών και περιοσρισμών.

 

Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης αποτέλεσαν τη βάση ανάπτυξης παρεμβατικού προγράμματος που εφαρμόστηκε κατά την περίοδο 2006-2008. Σχετκό φυλλάδιο που ετοίμασε η Επιτροπή διανεμήθηκε σε 50.000 μαθητές δημοτικών σχολείων, οι οποίοι συζήτησαν με τους δασκάλους τους στην τάξη τους λόγους για τους οποίους δεν πρέπει να γίνουν καπνιστές, το δικαίωμα τους να διεκδικούν αέρα που να μην είναι μολυσμένος με καπνό τσιγάρου και τρόπους προστασίας από την έκθεση τους στον καπνό. Ζητήθηκε από τους μαθητές να μεταφέρουν την πληροφόρηση στις οικογένειες τους. Επιπλέον, αναπτύχθηκε σύντομο βίντεο, το οποίο διανεμήθηκε σε σχολεία και σε επισκέπτριες υγείας, παρουσιάστηκαν σχετικές ομιλίες σε οργανωμένα σύνολακαι το θέμα προβλήηκε εκτενώς από μέλη της Επιτροπής σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές. Στόχος ήταν η ενημέρωση για τους λόγους που καθιστούν τα παιδιά ιδιαίτερα ευάλωτα στο παθητικό κάπνισμα, την ευθύνη που οι ενήλικες φέρουν για τη μελλοντική υγεία και ανάπτυξη των παιδιών και τρόπους προστασίας των παιδιών από την έκθεση στιν καπνό του τσιγάρου.

 

Η πιλοτική έρευνα το 2008 βασίστηκε σε εργαστηριακές μετρήσεις:

Ο καπνός του τσιγάρου αποτελεί τη μοναδική πηγή νικοτίνης στον αέρα. Συνεπώς, ο προσδιορισμός του επιπέδου νικοτίνης μέσα στα σπίτια υποδεικνύει το βαθμό της επιβάρυνσης τους με καπνό. Η νικοτίνη μέσα στο ανθρώπινο σώμα μεταβοίζεται σε κοτινίνη, η οποία μπορεί να προσδιοριστεί στο σάλιο, τα ούρα, το πλάσμα, τα μαλλιά και το σπέρμα και αποτελεί δείκτη βιοπαρακολούθησης της ολικής έκθεσης του ατόμου στον καπνό του τσιγάρου. Κατά την περίοδο 2007-2008 ολοκληρώθηκε η τελική φάση της πιλοτικής μελέτης με μετρήσεις νικοτίνης στον αέρα μέσα στο σπίτι παιδιών ηλικίας 4-8 χρονών και με μετρήσεις κοτινίνης στο σάλιο τους. Η μελέτη περιέλαβε 64 νοικοκυριά και 71 παιδιά. Σε 55% των σπιτιών τουλάχιστον ο ένας γονέας ήταν καπνιστής.

Από τις μετρήσεις αποδείχθηκε ότι η κοτινίνη βρέθηκε στο 94% των παιδιών ανεξάρτητα αν οι γονείς ήταν ή δεν ήταν καπνιστές. Προκύπτει ξεκάθαρα ότι ακόμη και τα παιδιά των μη-κπανιστών εκτίθενται σε παθητικό κάπνισμα, καθώς μόλις σε 6% των παιδιών αυτών δεν ανιχνεύτηκε κοτινίνη.

 

Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα αυτής της πιλοτικής έρευνας δείχνουν ότι σε σχέση με την αρχική έρευνα της Επιτροπής 2 χρόνια πιο πριν, και μετά το παρεμβατικό πρόγραμμα, παρουσιάζεται σημαντική βελτίωση στη συμπεριφορά των γονιών καπνιστών και μείωση της έκθεσης των παιδιών μέσα στο σπίτι τους. Με τη βελτίωση της συμπεριφοράς των γονιών τα παιδιά ότι εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα πρωτίστως εκτός του σπιτιού τους. Συνεπώς, αποτελεσματική εφαρμογή μέτρων απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους όπου συχνάζουν ή επισκέπτονται τα παιδιά θα πρέπει να προωθηθεί άμεσα.

 

Με βάση τα ανωτέρων συμπράσματα, ένα διευρυμένο πρόγραμμα, που χρηματοδοτείται από το Ίδρυμα Προώθησης της Κύπρου (Ι.Π.Ε), τρέχει αυτή την περίοδο (2009-2011), στο οποίο:

α) οι γνώσεις, τοποθετήσεις και πρακτικές των παιδιών καθώς και η γνώση των παιδιών σχετικά με το ETS αξιολογούνται

β) οι μετρήσεις της νικοτίνης στα σπίτια των παιδιών με γονείς καπνιστές και την κοτινίνη στα ούρα των παιδιών εκτελούνται πρριν και μετά από την εφαρμογή ενός πιο αυστηρού αντικαπνιστικού νόμου τέθηκαν σε ισχύ τον Ιανουάριο 2010, η οποία απαγορεύει το κάπνισμα στους εσωτερικούς δημοσίους χώρους.

Μετά το ξεκίνημα της νέας νομοθεσίας, η Επιτροπή άρχισε ένα φιλοφρονητικό πρόγραμμα συνειδητοποίησης και επέμβασης, τονίζοντας την ανάγκη ότι πέρα από τους δημόσιους χώρους, τα σπίτια πρέπει να είναι επίσης εστία καθαρού αέρα. Η επέμβαση περιλαμβάνει τις πληροφοριακές διαλέξεις σε όλες τις ενδιαφερόμενες ομάδες (παιδιά, γονείς, δάσκαλοι), τα φυλλάδια, τα βίντεο, τις προωθήσεις σε τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές καθώς και τα προγράμματα και τα άρθρα εφημερίδων. Επιπλέον, μια εκτενής εκστρατεία για τον καπνό που τα ελεύθερα σπίτια με το μήνυμα "όταν καπνίζετε, καπνίζω και εγώ επίσης" είναι εν εξελίξει, στο οποίο σαλιαρίστρες μωρών που φέρνουν το μήνυμα της εκστρατείας διανέμονται στις οικογένειες όλων των νεογέννητων μωρών της χώρας για το έτος 2010, μαζί με τα σχετικά φυλλάδια πληροφοριών.

 

Ενημερωτικό Φυλλάδιο

Νέα

Ανακοίνωση αποσύρσης επικίνδυνων προϊόντων - Μάιος 2017

14.06.2017
Πιο κάτω μπορείτε να διαβάσετε την Ανακοίνωση από την Υπηρεσία Ανταγωνισμού και Προστασίας ...

Ανακοίνωση για εκστρατεία παιχνιδιών - Μάιος 2017

14.06.2017
Η Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή, έχοντας ως γνώμονα την προώθηση της ασφάλειας των ...